جشنواره آپ هلی آ چیست و چرا تا این حد اهمیت دارد؟
اگر به تاریخ وایکینگ ها، فرهنگ اسکاندیناوی و جشن های سنتی اروپایی علاقه دارید، احتمالا نام جشنواره آپ هلی آ به گوش شما خورده است. این جشنواره که در زبان محلی شتلند به معنای «سوزاندن هلی» یا «برافروختن آتش» است، یکی از آتشین ترین و پرشورترین رویدادهای سنتی در قاره اروپا محسوب می شود. آپ هلی آ تنها یک جشن ساده نیست، بلکه نمادی از هویت، تاریخ و غرور مردم جزایر شتلند است که قرن ها تحت تاثیر فرهنگ نورس و وایکینگی قرار داشته اند.
این جشنواره هر سال در آخرین سه شنبه ماه ژانویه برگزار می شود و اوج زمستان سرد اسکاتلند را با حرارت آتش و شور مردم محلی گرم می کند. برخلاف بسیاری از جشن های مدرن که برای گردشگران طراحی شده اند، آپ هلی آ یک رویداد کاملا محلی است که توسط خود مردم لرویک سازماندهی می شود و ریشه در سنت های چند صد ساله دارد. در این روز، شهر لرویک به طور کامل تغییر چهره می دهد و به دنیای وایکینگ ها باز می گردد.
تاریخچه و ریشه های وایکینگی جشنواره
برای درک عمق جشنواره آپ هلی آ، باید به عقب برگردیم و به تاریخ جزایر شتلند نگاه کنیم. این جزایر که در شمال اسکاتلند و در میانه راه بین نروژ و اسکاتلند قرار دارند، برای قرن ها بخشی از قلمرو پادشاهی نروژ بودند. وایکینگ ها در قرن هشتم میلادی به این جزایر رسیدند و آن را به یکی از پایگاه های اصلی خود در شمال اقیانوس اطلس تبدیل کردند. فرهنگ، زبان و سنت های نورس تا قرن پانزدهم در شتلند حاکم بود و حتی پس از پیوستن این جزایر به اسکاتلند در سال 1469، میراث وایکینگی هرگز از بین نرفت.
ریشه دقیق جشنواره آپ هلی آ به قرن نوزدهم بازمی گردد. در آن زمان، مردم لرویک عادت داشتند در آخرین سه شنبه ژانویه (که به آن Up Helly Aa می گفتند) مشعل های آتشین را در خیابان ها حمل کنند و با سوزاندن بشکه های قیر، زمستان را به پایان برسانند و به استقبال بهار بروند. این سنت که ابتدا با هرج و مرج و درگیری همراه بود، به تدریج شکل منظم تری به خود گرفت و در اواخر قرن نوزدهم، عنصر وایکینگی به آن اضافه شد.
اضافه شدن عنصر وایکینگ ها به این جشنواره تصادفی نبود. در اواخر قرن نوزدهم، علاقه به فرهنگ وایکینگی در سراسر اروپا، به ویژه در بریتانیا، به اوج خود رسید. انتشار رمان های تاریخی، اشعار و تحقیقات باستان شناسی درباره نورس ها، باعث شد مردم شتلند نیز به میراث وایکینگی خود افتخار کنند و آن را در جشنواره محلی خود بگنجانند. از آن زمان تا امروز، آپ هلی آ به نمادی از هویت دوگانه مردم شتلند تبدیل شده است؛ هویتی که هم اسکاتلندی است و هم وایکینگی.
زمان دقیق برگزاری جشنواره در سال 2026 و 1405
یکی از مهم ترین نکاتی که باید درباره آپ هلی آ بدانید، این است که تاریخ برگزاری آن ثابت نیست و هر سال بر اساس تقویم میلادی تغییر می کند. قانون طلایی این جشنواره این است که همیشه در آخرین سه شنبه ماه ژانویه برگزار می شود. این یعنی اگر بخواهید برای شرکت در این جشنواره برنامه ریزی کنید، باید ابتدا آخرین سه شنبه ژانویه سال مورد نظر را پیدا کنید.
برای سال 2026 میلادی، آخرین سه شنبه ژانویه مصادف با 27 ژانویه 2026 است. اگر بخواهیم این تاریخ را به تقویم شمسی تبدیل کنیم، مصادف با 8 بهمن 1404 خواهد بود. بنابراین اگر قصد دارید در سال 1405 شمسی در این جشنواره شرکت کنید، باید سفر خود را برای اواخر بهمن ماه برنامه ریزی کنید.
جدول تاریخ برگزاری جشنواره آپ هلی آ در سال های آینده
| سال میلادی | سال شمسی | تاریخ دقیق برگزاری |
|---|---|---|
| 2026 | 1404 | 27 ژانویه 2026 (8 بهمن 1404) |
| 2027 | 1405 | 26 ژانویه 2027 (6 بهمن 1405) |
| 2028 | 1406 | 25 ژانویه 2028 (5 بهمن 1406) |
| 2029 | 1407 | 30 ژانویه 2029 (11 بهمن 1407) |
برنامه روز جشنواره؛ از صبح تا نیمه شب
روز جشنواره آپ هلی آ یکی از شلوغ ترین و پرانرژی ترین روزهای سال در جزایر شتلند است. برنامه این روز از ساعت های اولیه صبح شروع می شود و تا نیمه شب ادامه دارد. اگر قصد دارید به عنوان گردشگر در این جشنواره شرکت کنید، باید بدانید که چه اتفاقاتی در انتظار شماست و چگونه می توانید بهترین تجربه را داشته باشید.
صبح روز جشنواره
صبح روز آخرین سه شنبه ژانویه، شهر لرویک در حالی بیدار می شود که هیجان و انتظار در همه جا دیده می شود. از ساعت 9 صبح، Guizer Jarl (فرمانده وایکینگ ها) و گروه او (Squad) در تالار شهر (Town Hall) حاضر می شوند. در این زمان، Jarl و همراهانش لباس های کامل وایکینگی خود را می پوشند و آماده رژه بزرگ عصر می شوند. این لحظه یکی از خصوصی ترین و در عین حال مهم ترین بخش های روز است و فقط برای اعضای گروه و نزدیکان آن ها در دسترس است.
ظهر و بعد از ظهر
از ساعت 10 صبح تا 3 بعد از ظهر، گروه های مختلف وایکینگی (Squads) در نقاط مختلف شهر لرویک جمع می شوند. هر گروه متشکل از حدود 40 تا 50 نفر است که لباس های یکسان وایکینگی پوشیده اند و مشعل های چوبی خود را آماده می کنند. در این زمان، گروه ها در خیابان ها رژه می روند، به مهمانی های خصوصی سر می زنند و با مردم محلی دیدار می کنند. این بخش از جشنواره بیشتر جنبه محلی دارد و گردشگران می توانند از نزدیک شاهد شور و اشتیاق مردم باشند.
رژه بزرگ عصرگاهی
اوج جشنواره آپ هلی آ در ساعت 4:30 بعد از ظهر شروع می شود. در این زمان، Guizer Jarl و گروه او به همراه صدها مشعل دار (Junior Guizers) از تالار شهر خارج می شوند و رژه بزرگ خود را در خیابان های لرویک آغاز می کنند. این رژه که با موسیقی سنتی و صدای طبل همراه است، از خیابان های اصلی شهر می گذرد و هزاران نفر از مردم محلی و گردشگران در دو طرف خیابان ها ایستاده و آن را تماشا می کنند.
مشعل داران که لباس های وایکینگی بر تن دارند، مشعل های آتشین خود را بالا نگه می دارند و با ریتم خاصی حرکت می کنند. منظره صدها مشعل آتشین در غروب زمستانی شتلند، یکی از زیباترین و به یادماندنی ترین تصاویری است که می توانید در اروپا ببینید. این رژه حدود یک ساعت طول می کشد و در نهایت به محل سوزاندن کشتی وایکینگی می رسد.
سوزاندن کشتی وایکینگی (Galley)
پایان رژه بزرگ، لحظه ای است که همه منتظر آن هستند. کشتی وایکینگی چوبی (Galley) که در طول سال توسط صنعتگران محلی ساخته شده است، در مرکز شهر قرار دارد. Guizer Jarl و گروه او دور کشتی حلقه می زنند و سپس با اشاره Jarl، همه مشعل ها به سمت کشتی پرتاب می شوند. در عرض چند دقیقه، کشتی چوبی در شعله های آتش فرو می رود و منظره ای خیره کننده و نمادین ایجاد می کند.
سوزاندن کشتی وایکینگی نمادی از پایان زمستان، تولد دوباره و احترام به میراث دریانوردی وایکینگ هاست. این لحظه چنان پرشور و احساسی است که بسیاری از حاضران اشک شوق می ریزند. پس از سوزاندن کشتی، جشنواره تمام نمی شود، بلکه تازه بخش دوم آن شروع می شود.
مهمانی های شبانه
پس از سوزاندن کشتی، مردم به سالن های مختلف شهر، مدارس و تالارها می روند تا در مهمانی های شبانه شرکت کنند. هر گروه وایکینگی (Squad) مهمانی خود را دارد و در این مهمانی ها، نمایش های کمدی، رقص، موسیقی و اجرای نمایشنامه های کوتاه برگزار می شود. این مهمانی ها تا نیمه شب و حتی بعد از آن ادامه دارد و گردشگران نیز می توانند با دعوت اعضای گروه ها، در برخی از این مهمانی ها شرکت کنند.
نقش Guizer Jarl و گروه او
یکی از مهم ترین و جذاب ترین بخش های جشنواره آپ هلی آ، نقش Guizer Jarl است. Jarl به معنای «رئیس» یا «فرمانده» در زبان نورس باستان است و در این جشنواره، به شخصی گفته می شود که به عنوان فرمانده وایکینگ ها انتخاب می شود. این افتخار بزرگی برای هر مردی در لرویک است و سال ها طول می کشد تا شخصی به این جایگاه برسد.
Guizer Jarl باید حداقل یک سال قبل از جشنواره اعلام آمادگی کند و سپس توسط کمیته جشنواره انتخاب شود. در روز جشنواره، Jarl لباس کامل وایکینگی می پوشد که شامل کلاه خود بالدار، زره، سپر و شمشیر است. این لباس ها با دقت زیادی ساخته می شوند و اغلب ماه ها زمان می برند. Jarl در تمام طول روز، از صبح تا شب، این لباس سنگین را بر تن دارد و حتی صورت خود را نشان نمی دهد. این یک سنت قدیمی است که Jarl باید ناشناس بماند تا تمرکز بر نقش او باشد، نه شخصیت واقعی اش.
گروه Jarl که Squad نامیده می شود، متشکل از حدود 50 نفر از نزدیکان، دوستان و همکاران اوست. اعضای Squad نیز لباس های وایکینگی یکسان می پوشند و در تمام طول روز Jarl را همراهی می کنند. آن ها در رژه ها، مهمانی ها و مراسم مختلف حضور دارند و نقش محافظان و همراهان فرمانده را ایفا می کنند.
کشتی وایکینگی (Galley) و نمادشناسی آن
کشتی وایکینگی که در جشنواره آپ هلی آ سوزانده می شود، قلب تپنده این رویداد است. این کشتی که Galley نامیده می شود، یک نسخه کوچک شده از کشتی های بلند وایکینگی است که توسط صنعتگران محلی در طول سال ساخته می شود. ساخت این کشتی یک فرآیند دقیق و زمان بر است که ماه ها طول می کشد و نیازمند مهارت زیادی در نجاری و طراحی است.
کشتی وایکینگی در فرهنگ نورس نمادی از سفر، شجاعت و گذر از این جهان به جهان دیگر است. در دوران وایکینگ ها، برخی از فرماندهان بزرگ در کشتی های خود سوزانده می شدند تا با آن ها به دنیای پس از مرگ سفر کنند. در جشنواره آپ هلی آ، سوزاندن کشتی نمادی از پایان زمستان سرد و تاریک و آغاز بهار و نور است. همچنین این کار ادای احترامی به میراث دریانوردی وایکینگ هاست که قرن ها بر آب های شمال اقیانوس اطلس حکمرانی می کردند.
کشتی وایکینگی جشنواره آپ هلی آ معمولاً حدود 10 تا 15 متر طول دارد و با چوب های سبک ساخته می شود تا به راحتی بسوزد. روی کشتی با نقوش وایکینگی، سر اژدها و نمادهای نورس تزئین می شود. در روز جشنواره، کشتی در مرکز شهر نصب می شود و تا زمان سوزاندن، به عنوان نماد جشنواره در معرض دید عموم قرار می گیرد.
راهنمای سفر به شتلند برای شرکت در جشنواره
اگر تصمیم گرفته اید برای شرکت در جشنواره آپ هلی آ به جزایر شتلند سفر کنید، باید بدانید که این سفر نیازمند برنامه ریزی دقیق است. شتلند جزایری دورافتاده در شمال اسکاتلند است و دسترسی به آن کمی دشوارتر از سایر نقاط اروپاست. با این حال، تجربه شرکت در این جشنواره چنان منحصربه فرد است که ارزش همه تلاش ها را دارد.
نحوه دسترسی به شتلند
برای رسیدن به جزایر شتلند، دو راه اصلی وجود دارد: پرواز و کشتی. فرودگاه سامبرگ (Sumburgh Airport) در جنوب جزیره اصلی شتلند قرار دارد و پروازهای مستقیمی از شهرهای اصلی اسکاتلند مانند ادینبورگ، گلاسکو و آبردین دارد. پرواز از ادینبورگ به شتلند حدود یک ساعت و نیم طول می کشد.
راه دوم، استفاده از کشتی است. کشتی های MV Hjaltland و MV Hamnavoe از شهر آبردین در اسکاتلند به بندر لرویک در شتلند حرکت می کنند. این سفر دریایی حدود 6 ساعت طول می کشد و تجربه ای زیبا از اقیانوس اطلس را به شما ارائه می دهد. کشتی ها معمولاً شب حرکت می کنند و صبح روز بعد به شتلند می رسند.
اقامت در لرویک
لرویک تنها شهر بزرگ در جزایر شتلند است و اکثر گردشگران برای شرکت در جشنواره آپ هلی آ در این شهر اقامت می کنند. با این حال، باید بدانید که در زمان جشنواره، تقاضا برای اقامتگاه ها بسیار بالا می رود و باید ماه ها قبل از سفر، محل اقامت خود را رزرو کنید.
گزینه های اقامت در لرویک شامل هتل ها، مهمان خانه ها (B&B)، آپارتمان های اجاره ای و حتی اقامت در خانه های محلی از طریق پلتفرم هایی مانند Airbnb است. قیمت ها در زمان جشنواره بالاتر از حد معمول است، پس باید بودجه خود را با دقت برنامه ریزی کنید.
نکات مهم برای گردشگران
شرکت در جشنواره آپ هلی آ تجربه ای منحصربه فرد است، اما باید به چند نکته مهم توجه کنید تا سفری ایمن و لذت بخش داشته باشید. اول از همه، باید بدانید که این جشنواره یک رویداد محلی است و برای مردم شتلند اهمیت زیادی دارد. بنابراین، احترام به سنت ها، قوانین و مردم محلی بسیار مهم است.
از آنجا که جشنواره شامل آتش و مشعل های آتشین است، ایمنی اولویت اول است. هرگز سعی نکنید به مشعل ها نزدیک شوید، آن ها را لمس کنید یا در مسیر رژه قرار بگیرید. همیشه از فاصله ایمن تماشا کنید و به دستورهای مسئولان ایمنی و پلیس محلی توجه کنید.
هوای شتلند در ماه ژانویه بسیار سرد و بادخیز است. دما معمولاً بین 2 تا 7 درجه سانتیگراد است و باد می تواند آن را بسیار سردتر احساس کند. بنابراین، لباس های گرم، لایه لایه، ضد باد و ضد آب بپوشید. کفش های راحت و ضد لغزش نیز بسیار مهم است، زیرا خیابان ها ممکن است خیس و لغزنده باشند.
تفاوت آپ هلی آ با سایر جشنواره های وایکینگی
در سراسر جهان، جشنواره های مختلفی با موضوع وایکینگ ها برگزار می شود، اما آپ هلی آ جایگاه ویژه ای دارد. تفاوت اصلی این جشنواره با سایر رویدادهای مشابه در این است که آپ هلی آ یک جشنواره مدرن و توریستی نیست، بلکه یک سنت زنده و محلی است که ریشه در تاریخ و فرهنگ واقعی مردم شتلند دارد.
برای مثال، جشنواره وایکینگ ها در یورویک (Jorvik Viking Festival) در یورک انگلستان، بیشتر جنبه بازسازی تاریخی و آموزشی دارد و بر زندگی روزمره وایکینگ ها تمرکز می کند. در مقابل، آپ هلی آ یک جشن آتش است که بر شور، احساس و همبستگی جامعه محلی تاکید دارد.
همچنین، در آپ هلی آ، شرکت کنندگان لباس های وایکینگی می پوشند اما نقش بازی نمی کنند. آن ها خود را وایکینگ نمی دانند، بلکه به میراث وایکینگی خود افتخار می کنند. این تفاوت ظریف اما مهم، باعث می شود آپ هلی آ تجربه ای اصیل تر و عمیق تر از سایر جشنواره ها باشد.
پرسش های متداول درباره جشنواره آپ هلی آ
آیا برای شرکت در جشنواره آپ هلی آ نیاز به بلیت است؟
خیر، رژه بزرگ عصرگاهی و سوزاندن کشتی وایکینگی در خیابان های لرویک برگزار می شود و تماشای آن ها رایگان است. هر کسی می تواند در کنار خیابان بایستد و از نزدیک شاهد این رویداد باشد. با این حال، مهمانی های شبانه که در سالن های بسته برگزار می شوند، نیازمند بلیت یا دعوت هستند و معمولاً فقط برای اعضای گروه ها و مهمانان آن ها در دسترس است.
آیا کودکان می توانند در جشنواره شرکت کنند؟
بله، جشنواره آپ هلی آ یک رویداد خانوادگی است و کودکان نیز می توانند در آن شرکت کنند. در واقع، یک رژه جداگانه برای کودکان (Junior Guizers) وجود دارد که در آن کودکان با مشعل های کوچک خود در خیابان ها رژه می روند. این رژه معمولاً در بعد از ظهر روز جشنواره برگزار می شود و یکی از جذاب ترین بخش های روز برای خانواده هاست.
آیا می توانم لباس وایکینگی بپوشم و در رژه شرکت کنم؟
خیر، رژه بزرگ عصرگاهی فقط برای Guizer Jarl، گروه او و مشعل داران رسمی جشنواره است. شما نمی توانید به عنوان یک فرد عادی در رژه شرکت کنید. با این حال، می توانید در کنار خیابان بایستید و از تماشای رژه لذت ببرید. برخی از گردشگران لباس های وایکینگی می پوشند تا با فضا هماهنگ شوند، اما این کار الزامی نیست و بسیاری از مردم محلی نیز لباس معمولی زمستانی می پوشند.
آیا جشنواره در صورت بارندگی یا برف لغو می شود؟
خیر، جشنواره آپ هلی آ در هر شرایط آب و هوایی برگزار می شود. مردم شتلند به هوای سرد و بارانی عادت دارند و جشنواره بخشی از هویت آن هاست. حتی اگر برف یا باران شدید باشد، رژه و سوزاندن کشتی انجام می شود. بنابراین، باید برای هر شرایط آب و هوایی آماده باشید و لباس های مناسب بپوشید.
بهترین مکان برای تماشای رژه و سوزاندن کشتی کجاست؟
برای تماشای رژه، هر نقطه ای در مسیر رژه مناسب است. با این حال، اگر می خواهید جای خوبی بگیرید، باید حداقل یک ساعت قبل از شروع رژه (یعنی حدود ساعت 3:30 بعد از ظهر) در کنار خیابان باشید. برای سوزاندن کشتی، میدان فورلند (Fortress) و خیابان های اطراف آن بهترین مکان ها هستند، اما بسیار شلوغ می شوند. زودتر رسیدن به این مناطق، جای بهتری برای تماشای این لحظه تاریخی به شما می دهد.
جمع بندی؛ چرا باید آپ هلی آ را تجربه کنید؟
جشنواره آپ هلی آ تنها یک رویداد توریستی نیست، بلکه پنجره ای به دنیای وایکینگ ها، فرهنگ نورس و هویت مردم جزایر شتلند است. شرکت در این جشنواره، فرصتی منحصربه فرد برای تجربه یک سنت زنده، دیدن شور و اشتیاق یک جامعه محلی و تماشای یکی از زیباترین رویدادهای آتشین در اروپاست.
اگر به تاریخ، فرهنگ و سفرهای منحصربه فرد علاقه دارید، جشنواره آپ هلی آ باید در لیست سفرهای شما قرار داشته باشد. این جشنواره ترکیبی از تاریخ، اسطوره، آتش، موسیقی و همبستگی انسانی است که تجربه ای فراموش نشدنی را برای شما رقم می زند. فقط کافی است لباس گرم بپوشید، به جزایر شتلند سفر کنید و خود را در میان شعله های آتش و شور وایکینگ ها رها کنید.